Μαρέγκα: Μια κατεξοχήν χριστουγεννιάτικη λέξη…

(Γράφει ο Βαγγέλης Νάστος, στο ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ που κυκλοφορεί)…

Αγανάκτησα! Κάθε φορά που με ρωτούν με τι ασχολούμαι κι ακούν χημεία, ένα μακρόσυρτο ΙΟΥ εισβάλλει στ' αφτιά μου και

ταλαντώνει το ακουστικό νεύρο μου, σε συχνότητα συντονισμού. Ως εδώ!

Μια στήλη για haters της χημείας, που ίσως εν τέλει γίνουν fans!

  Απόγευμα 26ης Δεκεμβρίου. Ο μικρός χαζεύει στην τηλεόραση τον Ακη, να κάνει σπιτάκια από πιπερόριζα. Προσπαθώ να του τραβήξω την προσοχή, μα δεν τα καταφέρνω.

- «Άκουσα ότι το βράδυ μπορεί να χιονίσει!»

- «Χμμ»

- «Αν ρίξει πολύ χιόνι, αύριο θα βγούμε στον δρόμο να κάνουμε έναν μεγάλο χιονάνθρωπο! Θα του βάλουμε για μύτη ένα καρότο και στον λαιμό του το κασκόλ που βρήκες χθες, στο μπαούλο του παππού»

- «Χμμ»

- «Πριν λίγο προσγειώθηκε στην αυλή ένα διαστημόπλοιο»

- «Χμμ»

  Καμία ελπίδα. Από την πολυθρόνα μου δεν παίζει να πετύχω πολλά.

- «Πάμε να κάνουμε gingerbread cookies;»

  Για πρώτη φορά δείχνει να ακούει τα λόγια μου. Γυρίζει και με κοιτάει στα μάτια.

- «Ξέρεις;» Δεν υπάρχει δυσπιστία στο βλέμμα του. Μόνο ίσες δόσεις προσμονής κι ελπίδας!

- «Αν ξέρω λέει, εγώ είμαι πιο καλός απ' τον Άκη»

  Δαγκώθηκα. Μάλλον το παράκανα. Ο μικρός, όμως, με την ευπιστία αυτών που μπορούν ακόμη να μετρούν τα χρόνια τους στα δάχτυλα των χεριών τους, με πιστεύει και τρέχει στην κουζίνα με χαρά!

  Λίγα λεπτά μετά όλα είναι έτοιμα επάνω στο τραπέζι. Στην άλλη άκρη του δωματίου, ανάμεσα σε διάφορα ετερόκλητα αντικείμενα όπως ένα μισοσπασμένο τάμπλετ κι έναν πλαστικό υπερήρωα, κρέμεται μια ολόσωμη, χρωματιστή ποδιά. Του ζητάω να τη φορέσει και το κάνει χωρίς δεύτερη σκέψη.

  Καθώς όμως δεν ήταν στα μέτρα του, έμοιαζε σαν να είχε φορέσει ζουρλομανδύα.

- «Έτοιμος;»

- «Αμέ! Να ρωτήσω όμως. Γιατί πήρατε μίξερ με κάδο;  Αν χρησιμοποιούσαμε τη μικρή λεκανίτσα του μπάνιου δε θα ήταν το ίδιο;»

  Είναι και σφιχτοχέρικο το μικράκι μας!

- «Ουαου», απάντησα με προσποιητό ενθουσιασμό.

- «Μόλις ανακάλυψες ένα τεράστιο, ορθάνοιχτο «παραθυράκι» στους νόμους της λειτουργίας του κόσμου».

  Ψήλωσε από υπερηφάνεια περίπου 25 εκατοστά.

- «Και τώρα θα φτιάξουμε τη μαρέγκα. Ξέρεις ότι η λέξη μαρέγκα είναι χριστουγεννιάτικη;»

- «Ούτε καν», απάντησε γελώντας.

  Έριξα λίγη άχνη στο τραπέζι και έγραψα κάθετα με το δάχτυλο τη λέξη! ΜΑΡΕΓΚΑ…

- «Δες! Είναι μια ακροστιχίδα. Το Μ είναι για τις μπάλες με τις οποίες στολίζουμε το δέντρο! Οι μπάλες αυτές είναι συνήθως επάργυρες. Στο εσωτερικό τους προσθέτουμε διάλυμα νιτρικού αργύρου και ύστερα λίγη αμμωνία. Ρίχνουμε και μια κουταλιά γλυκόζη και η λαμπερή ασημένια επίστρωση εμφανίζεται ως δια μαγείας!

  Το Α είναι για το Αλεξανδρινό! Το Αλεξανδρινό, λέγεται αλλιώς και αστέρι της Βηθλεέμ κι είναι το λουλούδι των Χριστουγέννων! Το κόκκινο χρώμα στα φύλλα του οφείλεται στην ανθοκυανίνη, που μπορούμε να τη συλλέξουμε εύκολα, βράζοντας τα φύλλα σε νερό. Το εκχύλισμα που λαμβάνουμε είναι δείκτης, δηλαδή ουσία που αλλάζει χρώμα ανάλογα με το pH του διαλύματος στο οποίο το προσθέτουμε. Στο ξύδι είναι μωβ, στη σόδα κιτρινοπράσινο».

  Έπλαθε τη ζύμη με μανία, αλλά άκουγε κιόλας με προσοχή!

- «Το Ρ είναι για τον Ρούντολφ! Και ξέρεις κάτι; Υπάρχει στην πραγματικότητα μια πορτοκαλοκόκκινη ένωση, που ονομάζεται ρουντολφμικίνη, αλλά για να είμαι ειλικρινής δεν παίρνει το όνομά της από την μύτη του ταράνδου μας, αλλά από έναν χαρακτήρα μιας όπερας του Πουτσίνι. Έχει κι άλλη σχέση με τα Χριστούγεννα αυτή η ένωση, όμως. Το μικρότερο δομικό στοιχείο της, είναι ένα μικροσκοπικό μόριο ζάχαρης. Όπως σου έχω ήδη πει, στις ζαχαρίτσες δίνουμε την κατάληξη –όζη, πχ. γλυκόζη, φρουκτόζη! Έτσι αυτό το λέμε ρεντνόζη. Φοβερό; Κι αυτή η υπέροχη ένωση, η ρουντολφμυκίνη, χρησιμοποιείται ως αντιβιοτικό, με ισχυρή αντικαρκινική δράση!

  Το Ε είναι για το έλατο, που στολίζουμε για να δείξουμε πως μαζί με τον άνθρωπο χαίρεται και η φύση για την γέννηση του μικρού Χριστού! Υπάρχουν ουσίες με παράξενα ονόματα, όπως τα πινένια που είναι συστατικά του ρετσινιού του και το οξικό βορνύλιο, που είναι αιθέριο έλαιο και βρίσκεται στα φύλλα του. Αυτές οι ενώσεις είναι υπεύθυνες για το χαρακτηριστικό άρωμά του».

  Η ζύμη είχε πάρει μια περίεργη υφή.

- «Θα μου κάνεις μια χάρη;», με διέκοψε.

Έδειχνε να έχει χάσει την πίστη του στο project!

- «Ό,τι θες».

- «Να δοκιμάσεις εσύ πρώτος τα μπισκότα, να μου πεις αν τρώγονται κι ύστερα να παραγγείλουμε βάφλες».

- «Αγόρι μου, αυτές είναι τρεις χάρες σε μια!», είπα γελώντας και συνέχισα τη διήγηση.

- «Το Γ είναι για το γκι! Ξέρεις τι είναι το γκι; Αυτό που έχουμε στο βάζο στο σαλόνι».

  Έτρεξε χωρίς να χάσει χρόνο και γύρισε με ένα πλατύ χαμόγελο.

- «Έτσι λέγεται αυτό το φυτό;»

- «Όχι ακριβώς! Στην πραγματικότητα λέγεται ου! Τα αγκαθωτά πράσινα φύλλα του κι ο έντονα κόκκινος καρπός του, το καθιστούν εξαιρετικό για χριστουγεννιάτικα διακόσμηση. Το κόκκινο χρώμα οφείλεται σε μια χρωστική της ανθοκυανικής οικογένειας, όπως περίπου και στο Αλεξανδρινό. Οι καρποί του περιέχουν καφεΐνη και θειοβρωμίνη, την ένωση που κάνει την σοκολάτα τοξική για τα σκυλιά. Οι καρποί του είναι τοξικοί και για τους ανθρώπους, αλλά όχι όσο κάποιοι πιστεύουν.

  Το Κ είναι για τις καμπανούλες! Αυτές κανονικά θα φτιάχνονταν από χαλκό, αλλά δυστυχώς ο χαλκός από μόνος του είναι πολύ μαλακός. Γι’ αυτό τον αναμειγνύουμε με ένα φαινομενικά αδιάφορο και μουντό μέταλλο, τον κασσίτερο, που το μετατρέπει σε κάτι πολύ σκληρό και δυνατό, που λέγεται μπρούντζος. Καμιά φορά προσθέτουμε κι άλλα μέταλλα όπως ο φώσφορος και το θείο, για να βελτιώσουμε τον ήχο!

  Το Α, τέλος, είναι για το πραγματικό αστέρι της Βηθλεέμ! Αστέρι λέμε κάθε ουράνιο σώμα που διατηρεί τις ιδιότητες του δικού μας Ήλιου. Τα αστέρια λάμπουν στον ουρανό, λόγω των αντιδράσεων που συμβαίνουν στον πυρήνα τους. Όλα τα αστέρια έχουν μάζα μεγαλύτερη από 0.08 φορές της μάζας του ήλιου! Όταν οι αντιδράσεις τελειώσουν, αν η μάζα τους είναι μεγάλη μετατρέπονται σε ερυθρούς γίγαντες, αλλιώς μετατρέπονται σε λευκούς νάνους!»

- «Απίστευτο!», αναφώνησε. Δεν είμαι σίγουρος αν αναφερόταν στις πληροφορίες ή στο ότι τα κουλουράκια ήταν έτοιμα.

- «Αυτά που φτιάξαμε είναι μπισκοτάκια πιπερόριζας. Η ένωση ζιγγίβερη ή αλλιώς πιπερόριζα, δίνει στο τζίντζερ την οξύτητά του. Βοηθάει στη ναυτία, στη δυσπεψία, και στο κρυολόγημα. Το συστατικό της είναι η τζιντζερόνη που όταν μαγειρευτεί έχει πικάντικο άρωμα και μια γλυκιά και πιπεράτη γεύση. Δε βρίσκεται, όμως, στο ωμό τζίντζερ. Θα δημιουργηθεί σε λιγάκι, καθώς θα τα θερμαίνουμε!»

  Βάλαμε μαζί το ταψί στον φούρνο, τον ανάψαμε κι επιστρέψαμε στο σαλόνι. Καθώς κατέβαζα τις γρίλιες του παραθύρου, κλείνοντας έξω το πορτοκαλί φως του φανοστάτη, είδα πως χιόνι είχε αρχίσει να πέφτει από τον μολυβένιο ουρανό.

  Ο άνεμος σφύριζε απαλά, όπως όταν φυσάει κανείς στο χείλος ενός άδειου μπουκαλιού. Πιάσαμε ο καθένας από έναν καναπέ κι αρχίσαμε να χαζεύουμε στην τηλεόραση μια γιορτινή εκδοχή του αγαπημένου του παιδικού.

  Ούτε κατάλαβα πότε με πήρε ο ύπνος. Η φωνή του με έβγαλε από τον λήθαργο. Πόση ώρα κοιμόμουν, άραγε;

- «Κάτι μυρίζει καμένο». Δεν έμοιαζε ανήσυχος. Απλώς το ανέφερε σαν να άκουσε έναν συναγερμό αυτοκινήτου που χτυπά. Δεν τον αφορούσε, αλλά κατάφερε για λίγο να του αποσπάσει την προσοχή.

  Πετάχτηκα απ’ τον καναπέ και όρμησα στην κουζίνα, σκουντουφλώντας στην μισάνοιχτη πόρτα της.   

  Πρόλαβα στο παρατσακ! Λίγη παραπάνω άχνη και κάνεις δε θα καταλάβαινε τίποτα!

  Στιγμές μετά όλα είναι έτοιμα. Ρίχνω μια ματιά τριγύρω. Υπάρχει άχνη παντού, τόση που το δωμάτιο θυμίζει γιάφκα κολομβιανού καρτέλ.

  Το Αμύνταιο υποδέχθηκε το βράδυ της 26ης Δεκεμβρίου ντυμένο στα λευκά. Το ίδιο κι η κουζίνα μου!