Ο συνδημότης μας, Θωμάς Σερμπίνης…

 (Γράφει ο Α.Θ.Ρ.)

  Γύρω στα 1980, ο Θωμάς μου χάρισε ένα βιβλίο που είχε μεταφράσει, πριν λίγα χρόνια, κι ήταν σε κυκλοφορία, «Οι υπερδυνάμεις και το κοντινό αύριο των Λαών», του Γερμανού οικονομολόγου Βίλχελμ Φούκς (εκδόσεις Ηριδανός), γύρω στις 300σελίδες.  Σαν υπότιτλο γράφει «Προγνωστικά για τους Λαούς, τις επιστήμες και το δυναμικό των Λαών».

   Ο Φούκς δεν είναι μελλοντολόγος, παπατζής, είναι σοβαρός οικονομολόγος Γερμαναράς, που με βάση επιστημονικά – οικονομικά στοιχεία, αριθμούς, πίνακες, ΑΕΠ, καταγράφει και

υπολογίζει την πορεία ανάπτυξης, ισχύος, παρουσίας , 30 κρατών, σε διάστημα χρονικό από 1965 μέχρι το 2040! Σίγουρα με το ρίσκο κάποιας απρόβλεπτης εξέλιξης στο μέλλον (Παγκόσμιος πόλεμος, κατάρρευση Σοβιετικής Ένωσης κτλ).

   Ένα βιβλίο κουραστικό, γεμάτο οικονομικούς πίνακες ανάπτυξης των κρατών, μέσα στην πορεία του χρόνου και της ιστορίας του κάθε κράτους.

   Εκεί ο Φούκς, υπολογίζει ότι η τριτοκοσμική, αγροτική Κίνα του 1965, θα φτάσει σε επίπεδο ανάπτυξης και ισχύος τις ΗΠΑ και την Σοβιετική Ένωση, μέχρι το 2040!

   Σίγουρα, οι Κινεζόφιλοι τότε του ΕΚΚΕ, που τα μεταπολιτευτικά μας χρόνια είχαν τους καλύτερους ρήτορες στα αμφιθέατρα και τις πορείες, τα πιο ογκώδη και εντυπωσιακά κιτρινο – κόκκινα πλακάτ, κι ήταν οι πιο σκληροί εχθροί του ΚΚΕ, σίγουρα πίστευαν ή ήταν σίγουροι –χωρίς να διαβάσουν τον Φουκς- για το εντυπωσιακό εκτίναγμα της Κίνας! Το οποίο γίνεται εδώ και λίγα χρόνια, χωρίς την παρουσία του ΚΚΕ!

   Εγώ απλά, όταν το διάβασα, όπως κι ένα άλλο με διηγήματα «διαφωνούντων» με το τότε καθεστώς, Βούλγαρων συγγραφέων, σε μετάφραση του Θωμά, που επίσης μου χάρισε, του είπα… «ρε Θωμά, που βρίσκεις όλο «διαφωνούντες» να μεταφράζεις κι από ποιόν περιμένεις ν’ αγοράσει τα βιβλία σου, όταν κοντράρεις το πανίσχυρο στη διανόηση ΚΚΕ, απ’ τους δεξιούς που διαβάζουν Βίπερ;».

   Ο Θωμάς, ένας διανοούμενος αντισυμβατικός, αντιδογματικός, αιρετικός, ελεύθερος σαν μονόλυκος, κυνηγημένος και στοχοποιημένος από δεξιά και αριστερά, που έζησε σχεδόν δίπλα μας σκυμμένος στα γραπτά του, κι αγνοεί ή προσπερνά το σύνολο της χριστεπώνυμης

και νοικοκυρούλας κοινωνίας μας.

   Φοιτητής Νομικής στη Σαλονίκη, την δεκαετία του ’50, κατέληξε για βιοπορισμό στο σπάνιο τότε επάγγελμα του λογιστή, αφού η εντριβή του με το γράψιμο και τα γράμματα, χωρίς πίσω του να ‘χει τη στήριξη (δεξιά ή αριστερή), καταλήγει σχεδόν πάντα σε οικονομική αυτοκτονία. (Καλά σήμερα, αρκεί η προβολή και το σπονσονάρισμα της TiVi).

   Πολύγλωσσος (Αγγλικά, Γερμανικά, Βουλγαρικά, Ρωσικά), μεταφραστής ξενόγλωσσων βιβλίων με χαμηλό τιράζ, παρά την ποιότητα τους, λειτουργούσαν μάλλον σαν ερασιτεχνική, παρά βιοποριστική ενασχόληση.

   Έγραψε και έκδωσε ο ίδιος κάποτε και λεξικό, γύρω στα ’70, τότε που κυρίαρχη ήταν μια «Παπαδοπουλική» καθαρεύουσα!

   Το λεξικό του αφορούσε τη φωνητική γραφή των λέξεων, χωρίς τη ποικιλία των ι, των ε, των ο και των συμβόλων στίξης, που προστέθηκαν στην «κοινή Αλεξανδρινή» μας γλώσσα αργότερα.

   Στις συνθήκες εκείνης της χουντοεποχής, της κοκορόμυαλης ψευτοκαθαρεύουσας και με τον πόλεμο, απ’ τον τύπο που δέχθηκε, φυσικό ήταν να υποστεί παταγώδη εκδοτική αποτυχία και οικονομική καταστροφή για τον ίδιο, που ήταν κι ο εκδότης του λεξικού…

   Σίγουρα, στους κύκλους των διανοητών κι εκδοτών της Σαλλονίκης, που ζούσε τότε ο Θωμάς, ήταν γνωστός, πιστεύω όμως, η ιδιοσυγκρασία του, η αντισυμβατικότητα του, τον απόδιωχνε απ’ τα κυκλώματα που λειτουργούν στην προώθηση κάποιου, άσχετα απ’ την όποια αξία του.

   Όντας ο Θωμάς απ’ τα νιάτα του αριστερός, ήταν ίσως ο πρώτος που κατήγγειλε ενυπόγραφα στον τότε τύπο, την εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης το ’56, στην εξέγερση της Ουγγαρίας!

   Έτσι, εκτός απ’ τον φάκελο του στην ασφάλεια, απέκτησε κι αντίστοιχο στο ΚΚΕ!

   Ο Θωμάς ήταν, είναι η αλήθεια, ανέκαθεν ένας… αριστοκράτης αριστερός! Ένας κοσμοπολίτης, πάντα καλοντυμένος, με ωραία Ελληνικά, με καλλιέργεια αισθητική, κάτι σαν ένας… Μπουχάριν της Σοβιετικής Ρωσίας, που «έφαγε» τελικά ο Στάλιν…

   Είχα τη τύχη να τον έχω φίλο και σχεδόν καθημερινή μου παρά, στην θητεία μου στο Ξινό Νερό, 1978 – 82. Το ιατρείο ήταν 20βήματα απ’ το πατρικό του, στην πλατεία του χωριού.

   Θαύμαζα πάντα την τεράστια βιβλιοθήκη του, σ πλήρη τάξη και το σκληρό – απαράβατο ωράριο στο γράψιμο, καθημερινά.

  Αποδελτίωνε χρήσιμο υλικό από 6 εφημερίδες που αγόραζε καθημερινά, όλα τόσο πρωτόγνωρα για μένα…

   Τα χρόνια εκείνα, ήταν συνεργάτης στην έκδοση της τότε εγκυκλοπαίδειας «Μαλλίαρης – Παιδεία», με αντικείμενο πολιτικοοικονομικά λήμματα.

   Φόλα αντι-Πασόκος ο Θωμάς, αποκαλούσε …παπατζή τν Αντρέα, κι ήταν ίσως το μόνο που με τσάντιζε μαζί του!

   Θυμάμαι, όταν ήταν να γράψει για το λήμμα ΠΑΣΟΚ, με ρωτούσε λίγο ειρωνικά… «Τι να γράψω Άγγελε;». Δύο – τρείς μέρες δουλειάς του έφαγε, να περιγράψει το ΠΑΣΟΚ!

   Πάντα με κερνούσε ένα ποτήρι βότκα Στολίσναγια!  «Είναι η καλύτερη Ρώσικη βότκα» έλεγε πειστικά. (δεν έχω ξαναπιεί από τότε βότκα).

   Κι εκείνη η Μακεδόνισσα, η αρχοντογυναίκα η μάνα του; Έμπαινε πάντα λιγομίλητη κι αθόρυβη, μ’ ένα πιάτο φρέσκα φρούτα ή κάποιο γλυκό…

   Γύρω στα ΄60, αποφάσισε να βαφτίσει τα δίδυμα αγόρια του, μικρότερα απ’ τον μεγαλύτερο, τον Στέφανο του.

 - «Τι όνομα;», ρώτησε ο παπα Χάσος, ο συμπαθής Πισοδερίτης παπάς τους.

 - «Ιωσήφ και Μανώλης», είπε βλοσυρά ο Θωμάς!

 - «Α! α! α! κατάλαβα», μονολόγησε ο πανέξυπνος Πισοδερίτης βλάχος. «Ιωσήφ Στάλιν και Μανώλης Γλέζος»!

   Μανιώδης καπνιστής ο Θωμάς, σταδιακά οδηγήθηκε σε βαριά ΧΑΠ (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια).

   Ερχόταν αργότερα στο Κέντρο Υγείας Αμυνταίου και τον έβλεπα και μιλούσαμε, σαν παλιόφιλοι… «Άγγελε, χθες είδα έναν εφιάλτη και ξύπνησα μούσκεμα στον ιδρώτα. Είδα ότι είχα κόψει το κάπνισμα»!

   Σε κάποια επίσκεψη του στον πιο ονομαστό καθηγητή πνευμονολογίας στη Σαλονίκη, σ’ ένα γεμάτο σαλόνι αναμονής στο ιατρείο του, έφτασε να το εξετάσει 10 η ώρα το βράδυ. Μετά την εξέταση, ο Θωμάς ρώτησε τον προφεσόρο… 

 - «Έτσι πάντα, έχετε τόσο κόσμο κύριε καθηγητά;».

 - «Ναι, κάθε μέρα έτσι είναι», είπε κουρασμένα ο καθηγητής.

   Και ο σκαμπρόζος ο Θωμάς, δεν κρατήθηκε…

 - «Καλά και πότε διαβάζεις κι ενημερώνεσαι εσύ κύριε καθηγητά;»

   Ένα σπάνιο είδος ανθρώπου, ιδίως για την επαρχία ο Θωμάς, πέρασε δίπλα μας χωρίς θόρυβο, χωρίς λεζάντα, χωρίς να προσκυνήσει, χωρίς να χειροκροτήσει, χωρίς να κρύψει, όπως χιλιάδες εργάτες – γραφιάδες, ανώνυμοι στον κόσμο όλο, σκυμμένοι στα γραπτά τους, φυτοζωούν, μέχρι τον μετα – θάνατον τους ανακαλύψει ο κόσμος  και τότε εισπράξουν αυτό που στερήθηκαν και δικαιούνταν, στην ξεχωριστή κι απόμακρη ζωή τους…

   Και μακάρι οι γραφιάδες και οι σκαφτιάδες να κυβερνούσανε στη γη μας, κι όχι, όλο αυτό το… τουρλομπούκι παπατζήδων και μαφιοζολαμόγιων, που μας τα ζαλίζουν!