Έτσι μεγαλώσαμε…

 Στη μνήμη των γονιών μας και στη ΜΝΗΜΗ των δασκάλων

και των καθηγητών μου στο Μικτό Γυμνάσιο Αμυνταίου

   Σαν σήμερα των Τριών Ιεραρχών, οι γονείς μας γιόρταζαν τα τρία αγόρια της οικογένειας.

   Μια καλή ευκαιρία, όλη η οικογένεια να φάει κάτι καλύτερο. Μια κότα ή ένας κόκορας συμπλήρωνε τη γιορταστική ατμόσφαιρα. Για να μην απορείτε πότε γίνονταν αυτά, απαντώ, αμέσως, μετά το τέλος του εμφυλίου. Ο μεγάλος αδερφός μου είναι του 1944 και ο μικρότερος του 1954.

 ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ (30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ)

 Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς τρισηλίου Θεότητος, τούς τήν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τούς μελιρρύτους ποταμούς τῆς σοφίας, τούς τήν κτίσιν πᾶσαν, θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τόν μέγαν καί τόν θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννῃ, τῷ τήν γλῶτταν χρυσορρήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν˙ αὐτοί γάρ τῇ Τριάδι ὑπέρ ἡμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.

   Σκέφτομαι πόσοι από τους συνέλληνες μπορούν σήμερα από τη μια να ψάλλουν το απολυτίκιο αυτό και από την άλλη πόσοι να το κατανοήσουν…

   Από το Δημοτικό στο χωριό μου (Ανάργυροι), οι δάσκαλοι μας έμαθαν να το ψάλουμε και μείς με τις αθώες φωνές μας, το αποδίδαμε χωρίς καλά - καλά να γνωρίζουμε τι έλεγε. Δεν ξέρω αν αυτό ακριβώς το έκαμνε περισσότερο μυστηριακό στις ψυχές μας.

   Εμείς τη γιορτή αυτή την κάμναμε στο Σχολείο. Όποια μέρα και να ήταν, κι αν τύχαινε κάποτε και Κυριακή, πάλι στο Σχολείο, διότι στο χωριό μας δεν είχαμε δικό μας παπά, και οι εκκλησιασμοί μας ήταν μια φορά κάθε δεκαπέντε μέρες. Ήταν από την Ολυμπιάδα, το διπλανό χωριό, ο παπάς και τον μοιραζόμασταν.

   Των Τριών Ιεραρχών δε θυμάμαι να πήγαμε εκκλησία Κυριακή, κι αν πήγαμε, δεν το θυμάμαι. Ξέραμε, όμως, για τους Ιεράρχες μέσα από τα Θρησκευτικά, αλλά και από τα σπίτια μας.

   Τη γιορτή την περιμέναμε και στο φτωχικό μας. Η μάνα μας, είχε τρία αγόρια, τον πρώτο τον Δημήτρη, τον τρίτο εμένα και τον πέμπτο τον Κώστα. Τα άλλα δύο παιδιά της ήταν οι αδερφές μας.

   Την ημέρα αυτή όλες οι γυναίκες που είχαν τρία αγόρια γιόρταζαν. Ήταν μια ιδιαίτερη μέρα. Έκαμναν γλυκά και πολλά φαγητά, τα Χριστούγεννα δεν ήταν πολύ μακριά, άρα υπήρχαν αποθέματα από τα γουρούνια που είχαν σφάξει, και αντάλλασσαν μεταξύ τους ευχές και γλυκά.

   Για μας τα παιδιά ιδιαίτερη χαρά ήταν οι πιτουλίτσες (τηγανίτες με ζάχαρη), που δεν τις χορταίναμε και ήταν συχνή αιτία να μαλώνουμε μεταξύ μας. Αν πω πως ήταν οι πιο γλυκές αναμνήσεις μου από τη μέρα αυτή, δε θα έλεγα όλη την αλήθεια, διότι είχα την τύχη για πολλά χρόνια να χαίρομαι αυτή τη μέρα, κάθε φορά και διαφορετικά.

   Στο Γυμνάσιο Αμυνταίου, όπου φοίτησα, δεν ήταν μια μέρα συνηθισμένη. Ο εκκλησιασμός ήταν ένα γεγονός που τον χαιρόμασταν, καθώς ψέλναμε και μείς το απολυτίκιο, ακούγαμε τους θεολόγους μας να εκφωνούν τις σχετικές ομιλίες και να εκθειάζουν τις μητέρες, τις σπουδές και το έργο των Τριών Ιεραρχών, και ονειρευόμασταν και μεις σπουδές.

   Στα έξι χρόνια του Γυμνασίου ήταν πάντα ιδιαίτερη η ημέρα αυτή, ακόμα και τα χρόνια της Χούντας (με βρήκε στην Πέμπτη και Έκτη τάξη) που ο καταναγκαστικός και υποχρεωτικός αγιασμός, μας είχε κουράσει.

   Τότε είχαμε και ένα βιβλίο του Μεγάλου Βασιλείου, «Προς τους νέους όπως αν εξ ελληνικών ωφελοίντο λόγων», δε θυμάμαι αν ήταν πριν ή κατά την περίοδο της Χούντας, το οποίο μας είχε επηρεάσει πολύ.

   Στο Πανεπιστήμιο, η μέρα αυτή ήταν και πάλι ιδιαίτερη. Ο Εκκλησιασμός τελούνταν απέναντι από τη Σχολή μας, τη Φιλοσοφική, στη Ροτόντα, μέσα σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα και το απολυτίκιο το απέδιδε η Χορωδία του Πανεπιστημίου μας, με διευθυντή τον Γιάννη Μάντακα. Και το απόγευμα στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου που ήταν στη Σχολή μας, στριμωχνόμασταν να ακούσουμε για τους Τρεις Ιεράρχες από τους πανεπιστημιακούς δασκάλους μας.

   Μόνο τα χρόνια του στρατού δε θυμάμαι κάποια ιδιαίτερη στιγμή την ημέρα αυτή. Ίσως να βρισκόμουν σε καμιά σκοπιά ή στον χώρο εκπαίδευσης. Εξάλλου προσπαθώ να σβήσω από τη μνήμη τα σχεδόν τρία χρόνια που έζησα εκεί.

   Ύστερα βρέθηκα ως φιλόλογος στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και άρχισε μια ωραία καινούρια ιστορία στη ζωή μου. Τότε κοντά στα άλλα αναλαμβάναμε τις γιορτές και τη Χορωδία στα σχολεία μας.

   Αξέχαστες οι γιορτές των Τριών Ιεραρχών στην Αριδαία. Ο εκκλησιασμός το πρωί στον Ναό των Αγίων Νικάνδρου και Ιωαννικίου, ύστερα η γιορτή στο Σχολείο. Δεν υπήρχαν οι συνάδελφοι μουσικοί σε όλα τα σχολεία, και εμείς οι φιλόλογοι τα αναλαμβάναμε όλα.

   Τα μεσημέρια φροντίζαμε να πηγαίνουμε όλοι μαζί οι συνάδελφοι σε κάποιο εστιατόριο για να γνωριστούμε καλύτερα και να τιμήσουμε την ημέρα. Ήταν μια μέρα γεμάτη από υποχρεώσεις και ευθύνες, μια και συνήθως αυτή η μέρα ήταν μια κρύα χιονισμένη ημέρα με πολλούς πάγους στους δρόμους.

   Αλλά και στα Γιαννιτσά, στον Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τη Μητρόπολη, μαζί με όλα τα σχολεία της πόλης. Ήταν μια καλή ευκαιρία να βρεθούμε και με τους συναδέλφους και του 1^ου Γυμνασίου Γιαννιτσών και να κρατάμε τις φιλίες μας, που δέσαμε όσο καιρό τα δυο σχολεία, το 1^ο και το 2^ο, στην ουσία τέσσερα μετά που έγιναν Λύκεια και Γυμνάσια, ήμασταν στον ίδιο χώρο, μέχρι που τα δεύτερα σχολεία μεταφέρθηκαν στην άλλη άκρη της πόλης. Πώς να ξεχάσει κανείς τα χρόνια εκείνα;

   Και τέλος στη Θεσσαλονίκη. Στα σχολεία της Μαλακοπής και της Τούμπας και στις Εκκλησιές του Αγίου Χριστοφόρου και του Αγίου Θεράποντα οι εκκλησιασμοί μας και οι ομιλίες που φόρτιζαν τη μέρα αυτή καθώς τιμούσαμε τη μέρα των Αγίων των Γραμμάτων μας. Και εδώ οι παρέες με τους συναδέλφους σε καφετέριες και σε ταβέρνες είχαν γίνει θεσμός.

   Όμως για χρόνια, στη Θεσσαλονίκη, με τον Σύνδεσμο Φιλολόγων Θεσσαλονίκης, στην αρχή, διοργανώναμε εκδηλώσεις με ομιλίες και χορωδίες στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. Μάλιστα είχαμε αποφασίσει την ίδια μέρα να καλούμε και να τιμούμε συγχρόνως και τους συναδέλφους μας φιλολόγους που είχαν συνταξιοδοτηθεί την προηγούμενη χρονιά. Ήταν βραδιές που μείναν στη μνήμη πολλών ανθρώπων της πόλης μας.

   Και αργότερα με τον Σύλλογο Αποφοίτων Φιλοσοφικής Σχολής «ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ», γιορτάζαμε την ημέρα αυτή με μια ημερίδα σχετική και με μια συνεστίαση των μελών και φίλων του ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ.

   Να γιατί αυτή η μέρα από τα παιδικά μου χρόνια μέχρι σήμερα είναι μια ιδιαίτερη ημέρα. Να γιατί ευχαριστώ τους γονείς μου που με βοήθησαν να γίνω εκπαιδευτικός.

   Σήμερα η γιορτή των Τριών Ιεραρχών δεν είναι πια ημέρα αργίας για τα σχολεία μας. Η διαταγή ορίζει εκκλησιασμό, μέσα στο σχολικό ωράριο ή εκδήλωση στο σχολείο και στη συνέχεια συνέχιση του προγράμματος.

   Αν αυτό συμβαίνει σε ένα χωριό η κωμόπολη, όπου η εκκλησία θα χωρά το σύνολο των μαθητών από το νηπιαγωγείο και το Δημοτικό ή και το Γυμνάσιο ή Λύκειο αν υπάρχει, τότε καλά.

   Στις μεγάλες πόλεις τι γίνεται; Υπάρχουν τόσοι ναοί; Θα σταλούν αντιπροσωπείες μαθητών με τις σημαίες και οι άλλοι θα τους περιμένουν στο προαύλιο ή στις καφετέριες για να ξεκινήσουν τα μαθήματα; Τι θα θυμούνται οι μαθήτριες και οι μαθητές αλλά και οι εκπαιδευτικοί από αυτήν την ημέρα; Που θα κυνηγούν τα παιδιά στους δρόμους προς την Εκκλησία ή στο προαύλιο του σχολείου επιβλέποντάς τα να μην τους συμβεί κάποιο απρόοπτο;

   Περιμένουμε έτσι να νιώσουν τα παιδιά το νόημα της γιορτής των Τριών Ιεραρχών, Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς τρισηλίου Θεότητος, τούς τήν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας;

 Χρόνια πολλά με Υγεία και Φώτιση!

 Πέτρος Μπέσπαρης,

 Φιλόλογος - συγγραφέας