Κρεμμύδια – Μια πανάρχαια πολεμική μηχανή…

(Από το ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ που κυκλοφορεί)…

Αγανάκτησα! Κάθε φορά που με ρωτούν με τι ασχολούμαι κι ακούν χημεία, ένα μακρόσυρτο ΙΟΥ εισβάλλει στ' αφτιά μου και ταλαντώνει το ακουστικό νεύρο μου, σε συχνότητα συντονισμού. Ως εδώ! Μια στήλη για haters της χημείας, που ίσως εν τέλει γίνουν fans!

Κρεμμύδια – Μια πανάρχαια πολεμική μηχανή…

  Είναι Μάρτης και χιονίζει! Απ’ το παράθυρο της κουζίνας μπορώ να δω τον δρόμο κι ένα μικρό κομμάτι της αυλής, οπότε χαζεύω τις νιφάδες που πέφτουν, τρώγοντας με όρεξη ένα μπισκότο κανέλας.

  Η λευκή καθαρότητα του χιονιού προσδίδει παντού μια παγωμένη ηρεμία μα ξάφνου, με την άκρη του ματιού μου, αντιλαμβάνομαι μια μικρή καφέ μουτζούρα να χαλάει την χρωματική μονοτονία της γειτονιάς. Σηκώνομαι στις μύτες των ποδιών και βλέπω ένα αδεσποτάκι να παλεύει, μάταια, να ξεμπλέξει το πόδι του από τα κάγκελα της περίφραξης.

«Θα μου φέρεις κρεμμύδια από την αποθήκη;»

  Ακούγεται ανυπόμονη! Είμαι διατεθειμένος να κάνω τα πάντα εκτός απ’ αυτό, γι’ αυτό και προσπαθεί να με πείσει πως επείγει. Δεν ξεγελιέμαι. Κι οι δυο μας ξέρουμε καλά πως ο κωδικός «αποθήκη», δεν θα σήμαινε ποτέ μόνο κρεμμύδια.  Της κάνω νόημα με το χέρι να πλησιάσει…

«Κοίτα, ένα αδεσποτάκι μπλέχτηκε στα κάγκελα».

«Ιιιι το ψυχάκι»! φωνάζει και στριμώχνεται δίπλα μου για να το δει.

«Πάω να το ξεμπλέξω. Θα γεμίσω και το παλιό μπολ του Θορ με κροκέτες, γιατί σίγουρα θα πεινάει», λέω και δείχνει να συμφωνεί.

  Αγαπάμε κι οι 2 υπερβολικά τα σκυλιά, αυτή τη φορά όμως έχω κι έναν ακόμα λόγο· ο μικρός τριχωτός επισκέπτης θα με απαλλάξει από την αγγαρεία που μισώ περισσότερο!

Βάζει ένα μπουφάν και τρέχει πίσω μου. Βγαίνουμε στην αυλή και ο ψυχρός αέρας μου κόβει για λίγο την ανάσα.

  Το βλέμμα του πέφτει πάνω μας κι αν και συνεχίζει να κλαψουρίζει, μας κοιτάζει στα μάτια με ελπίδα. Το πλησιάζω αργά, το χαϊδεύω και με προσεκτικές κινήσεις το ελευθερώνω από τα σιδερένια δεσμά του. Μόλις το ποδαράκι του απαγκιστρώνεται, ορμάει στην αγκαλιά μου. Εγώ το γεμίζω γλυκόλογα κι αυτό εμένα λάσπες.

  Στέκεται ένα βήμα πίσω και μας χαζεύει αμίλητη. Ξέρω πως μ’ αγαπάει λίγο περισσότερο από πριν. Δεν το βαστάει η καρδιά της να μας χαλάσει τη στιγμή, οπότε χωρίς να πει λέξη πηγαίνει η ίδια στην αποθήκη, στην άλλη άκρη της αυλής.

  Λίγη ώρα μετά οι αρχικές μου υποψίες επιβεβαιώνονται. Την βλέπω να επιστρέφει αγκομαχώντας. Στα χέρια της δεν κρατάει μόνο κρεμμύδια, αλλά 3 σακούλες ασήκωτες, γεμάτες με ένας Θεός ξέρει τι.

«Είσαι κούκλα!» της φωνάζω.

  Δεν είναι. Φοράει παλιές ξεχυλωμένες πιτζάμες, το μαλλί της είναι ανάστατο και οι άκρες του στάζουν από το χιόνι που λιώνει αργά, ενώ στο πρόσωπό της είναι ζωγραφισμένη μια έκφραση δυσφορίας. Δεδομένων των συνθηκών, ωστόσο, είπα ένα ψέμα για πουρμπουάρ, άφησα τον μικρό μας επισκέπτη να παίξει στην αυλή και έσπευσα να ελαφρώσω τα βάρη της.

  Μόλις μπήκαμε στη θαλπωρή του σπιτιού η διάθεσή της βελτιώθηκε στη στιγμή. Θα προσπαθήσω να κάνω κρεμμυδόπιτα, είπε με υπερηφάνεια! Θα με βοηθήσεις;

  Κούνησα το κεφάλι μου καταφατικά και έβαλα μια καρέκλα ανάποδα, ώστε να μπορώ να την κοιτάζω πάνω από την ράχη της.

«Είσαι άσχετος μωρέ, σίγουρα θέλεις να ξοδέψεις το πρωινό σου εδώ;»

«Δεν θα έχανα με τίποτα την ευκαιρία να σε δω να κλαις!»

  Μου πέταξε ένα κρεμμύδι με περισσότερη φόρα από ότι μάλλον θα ήθελε, το οποίο όμως με ευελιξία ακροβάτη απέφυγα, σηκώνοντας την καρέκλα στα δύο πίσω πόδια.

«ΧΑ!» φώναξα θριαμβευτής. Κι ύστερα σωριάστηκα με φόρα στο πάτωμα.

  Τελικά όντως την είδα να κλαίει, συντομότερα από ότι περίμενα. Τα γέλια της ηχούσαν στο μικρό δωμάτιο για ώρα.

  Όταν ηρέμησε, σοβάρεψε και με ρώτησε πως θα μπορούσε να καθαρίσει τα κρεμμύδια χωρίς να δακρύσει. Κι εγώ απάντησα! Για να δείτε τι άνθρωπος είμαι.

«Η λέξη κλειδί είναι η “αποστασιοποίηση”», είπα τρίβοντας το δεξί μου καρπό, που από καθαρή τύχη είχε γλυτώσει το σπάσιμο.

  «Αποδεσμεύσου από τα πάντα. Μην δεθείς μαζί του κατά το πλύσιμο, μη σκεφτείς πόσα πέρασε για να φτάσει στο τραπέζι σου. Ναι, ήταν ένα μικρό χαρούμενο κοκκάρι, που μεγάλωσε και έφτιαχνε κάθε μέρα με χαμόγελο το φαΐ του, χρησιμοποιώντας το φως του ήλιου, μέταλλα κι ιχνοστοιχεία που έβρισκε στο χώμα.

Αλλά πίσω από το χαμογελαστό προσωπείο του, ένας αδίστακτος εκδικητής έστηνε, αργά αλλά σταθερά, το οπλοστάσιό του.

  Εκτός των άλλων, δέσμευε από το έδαφος και μεγάλες ποσότητες θείου, το οποίο χρησιμοποιούσε για να δημιουργήσει σουλφοξείδια αμινοξέων. Στον φλοιό του τοποθέτησε ένζυμα (allinases) που σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να έρθουν σε επαφή με τα σουλφοξείδια, πριν τη μεγάλη μάχη.

  Τη στιγμή που θα το κόψεις με το μαχαίρι σου, η μικρή πολεμική μηχανή αρχίζει μια συντονισμένη επίθεση με στόχο τα μάτια σου. Τα κύτταρά του σπάνε και απελευθερώνουν τα συστατικά τους. Τα ένζυμα συναντούν τα σουλφενικά οξέα και σχηματίζουν το syn - Propanetial S - oxide, γνωστό ως 1- σουλφινυλο - προπάνιο, που πλημμυρίζει τον χώρο και στιγμές μετά φτάνει στον στόχο.

  Τα νεύρα που βρίσκονται στην επιφάνεια των ματιών σου, σημαίνουν άμεσα συναγερμό στέλνοντας ένα σήμα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, δημιουργώντας μια αίσθηση καψίματος. Αυτό το κάψιμο οφείλεται στο θειικό οξύ, που σχηματίζεται όταν τα οξείδια έρχονται σε επαφή με το υδατοειδές υγρό που βρίσκεται στον πρόσθιο θάλαμο του ματιού. Υγρό μπαταρίας στα μάτια μας, το διανοείσαι;»

  Είχε ακουμπήσει το μαχαίρι στο τραπέζι και με κοιτούσε σαστισμενη!

  «Για να προστατεύσει τα μάτια σου από την επίθεση, ο εγκέφαλος παράγει δάκρυα για να διώξει τις ουσίες που εισέβαλαν απρόσκλητες. Το τέλος της μάχης σε βρίσκει με κόκκινα, πρησμένα μάτια στη μέση της κουζίνας, αθώο θύμα μιας αρχέγονης βοτανικής εχθροπραξίας. Μην τα λυπάσαι», φωνάζω και χτυπώ τη γροθιά μου στο τραπέζι.

«Σου ‘χει συμβεί ποτέ κάτι ανάλογο με ένα καρότο;» …«Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε το δράμα;», με ρωτάει σηκώνοντας τα μανίκια της έτοιμη για όλα!

  «Θα πρέπει να αποτρέψουμε με κάθε τρόπο τον σχηματισμό και τη διάδοση των πτητικών του αερίων. Θα έχεις παρατηρήσει ότι όταν τα μαγειρεύεις δεν σου προκαλούν πια δάκρια. Αυτό συμβαίνει γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες αναστέλλουν τη δραστικότητα των ενζύμων τους. Ακριβώς το ίδιο όμως συμβαίνει και με τις χαμηλές! Πριν τα κόψεις, λοιπόν, βάλτα για λίγη ώρα στο ψυγείο.

  Εξίσου σημαντικό είναι καθώς τα τεμαχίζεις, πάντα με το πιο κοφτερό μαχαίρι για να σπας όσο το δυνατόν λιγότερα από τα κύτταρά τους, να μη φτάσεις ως τη ρίζα τους, αλλά να την αφήνεις άθικτη σταματώντας λίγο πριν. Η ρίζα έχει την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ένζυμα, οπότε αν κοπεί η ποσότητα των αερίων αυξάνεται εκθετικά. Κάποιοι προτιμούν να την αποκόβουν και να την πετούν εξ αρχής, ή να κόβουν το κρεμμύδι στα 4 και να το αφήνουν έτσι για λίγα λεπτά ενώ αυτοί ασχολούνται με άλλες δουλειές εκτός κουζίνας. Έτσι όταν επιστρέψουν, τα αέρια θα έχουν διαλυθεί στον αέρα και θα μπορούν να συνεχίσουν ανενόχλητοι.

  Άλλος ένας τρόπος είναι να δοκιμάσεις να τα κόψεις κάτω από το νερό. Το νερό είναι πολικό, το 1- σουλφινυλο -προπάνιο το ίδιο, οπότε έλκονται, ωστόσο δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως το νερό θα καταφέρει να απορροφήσει εξολοκλήρου τα πτητικά αέρια. Άσε που η διαδικασία αυτή εμπεριέχει σοβαρό κίνδυνο να κοπείς.

  Το να ανάβεις ένα κεράκι δίπλα σου ή να μασάς ψωμί καθώς τα κόβεις ή ακόμα και το να αναπνέεις από το στόμα είναι αμφιβόλου ποιότητας τρικ που κατά καιρούς έχουν προταθεί, αλλά δεν χάνεις και κάτι να δοκιμάσεις.

  Υπάρχουν βέβαια και τα γλυκά, μεταλλαγμένα κρεμμύδια. Μια αγγλική εταιρία μάλιστα κυκλοφορεί τα ASDA sweet red onions, μια ποικιλία κρεμμυδιών που οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι προέκυψε μετά από 20 χρόνια εντατικών δοκιμών. Τα συγκεκριμένα κρεμμύδια έχουν λιγότερο θείο άρα καίνε λιγότερα τα μάτια, αλλά πριν τρέξεις να τα προμηθευτείς θα πρέπει να γνωρίζεις πως η γεύση των κρεμμυδιών οφείλεται εν πολλοίς σε αυτά τα ένζυμα που στη συγκεκριμένη ποικιλία βρίσκονται σε σοβαρότατο έλλειμμα. Οπότε παρήγγειλε τα αν θες, αλλά μην έρθεις μετά κλαίγοντας επειδή τελικά σου βγήκαν άγευστα».

  «Μου είπες 200 τρόπους και με μπέρδεψες μωρέ. Αν έπρεπε να διαλέξεις έναν, ποιος θα ήταν αυτός; Αυτό με νοιάζει» …«Χρησιμοποίησε γυαλιά»!

  Έβγαλε ένα επιφώνημα που δεν μπόρεσα να αποκωδικοποιήσω, οπότε και συνέχισα!

  «Για να διώξεις τη μυρωδιά απ’ τα χέρια σου, που μοιάζει να αντιστέκεται ακόμα και στα ακριβότερα σαπούνια, να χρησιμοποιήσεις μαγειρική σόδα ή χυμό λεμονιού. Αν τώρα θες να ακολουθήσεις τη συνταγή της γιαγιάς και να τα τρίψεις σε μέταλλο, αφενός δεν θα παρατηρήσεις καμία διαφορά, αφετέρου θα σε βιντεοσκοπήσω να τρίβεσαι στα μεταλλικά αντικείμενα του σπιτιού, σχολιάζοντας πως κάποιος σε παραμύθιασε πως κάπου κρύβεται ένα τζίνι και το βίντεο θα γίνει viral σε χρόνο dt».

  Αυτή τη φορά μου πέταξε μια χούφτα από αλεύρι την οποία και δέχθηκα στο πρόσωπο ατάραχος, καθώς δεν υπήρχε περίπτωση να ρισκάρω και δεύτερη πτώση. Βγήκε από την κουζίνα και γύρισε μετά από λίγο με μια μάσκα θαλάσσης.

  «Είναι το καλύτερο που μπόρεσα να βρω», είπε προλαβαίνοντας το δηλητηριώδες σχόλιο που οριακά δεν βγήκε απ’ τα χείλη μου. Έκοψε τα κρεμμύδια χωρίς να κυλήσει ούτε δάκρυ, ενώ εγώ την χάζευα βαλαντωμένος.

  Και για όσους αναρωτιούνται, η κρεμμυδόπιτα δεν τρωγόταν με τίποτα και δυστυχώς αυτήν την φορά ο πρωινός από μηχανής Θεός μου δεν μπόρεσε να με γλυτώσει, καθώς όταν πρότεινα να του δώσω λιγάκι, μπας και ξεφύγω από το βλέμμα της και κατορθώσω να την πετάξω στον κάδο, μου έβαλε τις φωνές.

  «Δεν ξέρεις ότι τα κρεμμύδια απαγορεύονται στα σκυλάκια; Θες να το φαρμακώσεις το γλυκάκι;»

  Όχι περισσότερο απ’ όσο θέλεις να φαρμακώσεις εμένα εσύ πήγα να πω, μα έβγαλα το σκασμό και την έφαγα, ψάχνοντας με τρεμάμενα χέρια στο gov.gr αν είχε ανέβει επιτέλους η εφαρμογή της ηλεκτρονικής διαθήκης.